Co się dzieje z silnikiem, gdy filtr powietrza jest zatkany?

Silnik potrzebuje nie tylko paliwa, ale również odpowiedniej ilości powietrza. Zanim trafi ono do układu dolotowego, przechodzi przez filtr zatrzymujący kurz, pył, piasek i inne zanieczyszczenia. Z czasem na materiale filtracyjnym gromadzi się ich coraz więcej, a przepływ staje się utrudniony. Brudny filtr może więc zacząć ograniczać ilość medium dostępnego dla jednostki napędowej, szczególnie wtedy, gdy pracuje ona pod większym obciążeniem. Dobrze dobrany filtr powietrza do samochodu ma chronić silnik przed zanieczyszczeniami, jednocześnie umożliwiając swobodny przepływ. Co dzieje się jednak wtedy, gdy wkład jest już mocno zatkany i kierowca nadal z niego korzysta? Zapraszamy do lektury.

Co dzieje się w silniku przy zatkanym filtrze powietrza?

Wraz z gromadzeniem się zanieczyszczeń rośnie opór, jaki powietrze musi pokonać przed dotarciem do silnika. Przy spokojnej jeździe różnica może być początkowo niemal niezauważalna. Sytuacja zmienia się podczas mocnego przyspieszania, jazdy pod górę, wyprzedzania czy poruszania się z dużym obciążeniem. Wtedy jednostka potrzebuje znacznie większej ilości powietrza. Jeżeli filtr mocno ogranicza jego przepływ, silnik nie jest w stanie osiągać takich parametrów jak przy drożnym układzie dolotowym. Kierowca może odczuć przede wszystkim spadek dynamiki oraz słabszą reakcję auta na naciśnięcie pedału przyspieszenia. W nowoczesnych silnikach benzynowych sterownik na bieżąco kontroluje warunki pracy jednostki i odpowiednio dobiera dawkę paliwa. Z tego powodu zatkany filtr nie oznacza automatycznie, że mieszanka od razu stanie się zbyt bogata. Przy dużym zapotrzebowaniu na powietrze sterownik nie jest jednak w stanie „wyprodukować” jego dodatkowej ilości. Ograniczeniem pozostaje fizyczna przepustowość zabrudzonego filtra.

Jakie są objawy zatkanego filtra powietrza?

Pierwsze symptomy często są mało spektakularne. Filtr powietrza nie zatyka się przecież w jednej chwili – jego przepustowość stopniowo maleje, dlatego kierowca może przyzwyczaić się do pogarszających się osiągów samochodu. Najczęstsze objawy zatkanego filtra powietrza to:

• słabsze przyspieszenie,

• spadek mocy przy większym obciążeniu,

• opóźniona reakcja na dodanie gazu,

• wrażenie, że samochód gorzej „zbiera się” przy wyższych prędkościach,

• w niektórych przypadkach pogorszenie kultury pracy silnika.

Nie każdy z tych symptomów musi jednak wskazywać właśnie na filtr. Podobne problemy mogą powodować usterki układu paliwowego, przepływomierza, zapłonu, doładowania czy innych elementów dolotu. Dlatego objawy zapchanego filtra powietrza najlepiej oceniać razem z jego stanem i historią serwisową pojazdu.

Czy brudny filtr powietrza zwiększa spalanie?

W starszych samochodach, szczególnie wyposażonych w gaźnik, ograniczony dopływ powietrza mógł prowadzić do wzbogacenia mieszanki, a w konsekwencji do zauważalnego wzrostu zużycia paliwa. Nowoczesne samochody są sterowane inaczej. Elektronika wykorzystuje dane pochodzące z czujników i może korygować ilość podawanego paliwa. Badania prowadzone na współczesnych pojazdach pokazały, że nawet mocne ograniczenie przepływu przez filtr nie zawsze powoduje mierzalny wzrost spalania. Znacznie bardziej zauważalnym efektem był spadek osiągów. Nie oznacza to, że objawy brudnego filtra powietrza nigdy nie obejmują większego zużycia paliwa. Może się ono pojawić zależnie od konstrukcji silnika, warunków jazdy czy stopnia zabrudzenia. Nie powinno się jednak przedstawiać go jako nieuniknionego skutku zatkanego wkładu.

Zatkany filtr powietrza w dieslu i silniku z turbosprężarką

Ograniczenie przepływu jest istotne również w jednostkach wysokoprężnych. Przy dużym obciążeniu zbyt mała ilość powietrza może utrudnić uzyskanie pełnej mocy, a przy bardzo silnym ograniczeniu wpływać także na przebieg spalania. W niektórych przypadkach może wtedy pojawić się zwiększone dymienie. Dodatkowe znaczenie ma obecność turbosprężarki. Pobiera ona powietrze właśnie przez filtr znajdujący się przed sprężarką. Jeżeli dolot stawia bardzo duży opór, pogarszają się warunki jej pracy. Nie oznacza to, że zabrudzony wkład natychmiast uszkodzi turbo, jednak długotrwała jazda z mocno ograniczonym przepływem nie jest dla układu doładowania korzystna.

Czy zatkany filtr może uszkodzić silnik?

Samo zabrudzenie wkładu nie oznacza jeszcze, że nagromadzony na nim pył zaczyna trafiać do cylindrów. Prawidłowo zamontowany filtr nadal pełni swoją podstawową funkcję, choć przepuszcza coraz mniej powietrza. Problemy mogą pojawić się przy skrajnym zaniedbaniu. Bardzo duża różnica ciśnień po obu stronach filtra może doprowadzić do deformacji wkładu albo jego uszkodzenia. Jeżeli układ przestanie być szczelny i silnik zacznie zasysać nieprzefiltrowane powietrze, do wnętrza mogą przedostawać się drobiny przyspieszające zużycie jego elementów. Z tego względu nie należy czekać, aż zabrudzenie stanie się na tyle duże, że samochód wyraźnie straci osiągi.

Co ile wymienia się filtr powietrza?

Nie ma jednego przebiegu odpowiedniego dla każdego samochodu. Informacji o tym, co ile wymienia się filtr powietrza, najlepiej szukać w harmonogramie serwisowym przygotowanym przez producenta konkretnego modelu. Znaczenie mają również warunki eksploatacji. Samochód regularnie poruszający się po zakurzonych drogach, placach budowy czy innych miejscach o dużym zapyleniu może wymagać częstszej kontroli niż auto jeżdżące głównie po drogach asfaltowych. Sam wygląd wkładu także nie zawsze pozwala jednoznacznie ocenić jego przepustowość. Lekko zabrudzony filtr nie musi jeszcze kwalifikować się do natychmiastowej wymiany, podobnie jak brak spektakularnej warstwy kurzu nie daje pewności, że przepływ nadal jest odpowiedni.

Zatkany filtr powietrza przede wszystkim zwiększa opór w układzie dolotowym. Kiedy silnik potrzebuje dużej ilości powietrza, jego dostępność może okazać się niewystarczająca, czego kierowca doświadcza jako pogorszenie przyspieszenia i spadek mocy. Nie każdy zabrudzony filtr od razu zwiększa spalanie, powoduje dymienie czy prowadzi do awarii. Takie uproszczenia nie oddają sposobu pracy współczesnych silników. Regularna kontrola oraz wymiana zgodna z zaleceniami producenta pozwalają natomiast utrzymać prawidłowy przepływ powietrza i uniknąć sytuacji, w której mocno zużyty wkład zaczyna realnie ograniczać pracę jednostki napędowej.